Het onderzoek naar olifanten

Het gebied rond het Nationaal Park Waza, in het uiterste noorden van Kameroen,  is een vloedvlakte. Het gebied staat normaal gesproken jaarlijks gedurende enkele maanden onder water. Het is daarmee een rijk gebied, voor mens en dier.

De overstromingsvlakte kreeg  in de jaren ’80 met grote milieuveranderingen te maken, deels door natuurlijke oorzaken, deels doordat op verschillende plaatsen projecten werden gestart om de landbouw te moderniseren. De natuurlijke overstromingen verminderden, droogte sloeg toe. Vissers zagen hun vangsten teruglopen, akkerbouwers hun oogsten verminderen en de nomadische herders hadden steeds meer moeite gras voor hun vee te vinden. De natuurlijke flora en fauna leden ook onder de droogte. Het Nationaal Park Waza, in de overstromingsvlakte, verdroogde, de vegetatie veranderde en de dieren werden in de droge tijd gedwongen om bij een schaars aantal waterbronnen te blijven.

Dat lot trof ook de olifanten in het gebied. Daarmee werd hun impact op het gebied sterk geconcentreerd; overbegrazing zorgde voor extra schade aan het toch al kwetsbare park. In de natte tijd trokken de olifanten het park uit, de vlakte op, waar ze steeds vaker in aanraking kwamen met de mensen in het gebied. Veldjes werden verwoest, gezinnen veroordeeld tot honger en olifanten bedreigd door radeloze boeren.

Onderzoek moest gegevens opleveren om maatregelen te treffen. Studenten uit Kameroen en Nederland werden ingezet om antwoorden te vinden op basale vragen. Hoeveel olifanten zijn er? Hoeveel olifanten komen er jaarlijks bij? Wat eten ze precies? Hoe verspreiden ze zich door het gebied, waar liggen hun vaste trekroutes? Hoeveel last bezorgen ze de mensen in het gebied, waar, en wanneer? En vooral: wat kan er worden gedaan om dat conflict te verminderen?

In 1986 werd –uit geldgebrek- een methode beproefd om het aantal olifanten te schatten op basis van hun uitwerpselen. Door die te tellen kon, met behulp van wat aanvullende gegevens, worden berekend hoeveel olifanten er waren. Ook werd gekeken naar het belang van olifanten voor de verspreiding van zaden en de instandhouding van de vegetatie in het gebied. En tenslotte werden de eerste ruwe schetsen gemaakt van trekroutes en landbouwconflicten.